منشور حقوق بهجو

مركز جامع درمان و توانبخشی اميدفردا با باور به اينكه هر انسانی همانطور كه دچار بيماري‌های جسمی می‌شود،‌ ممكن است در كوتاه مدت يا طولانی مدت دچار بيماری‌های روانی نيز بشود، معتقد است موضوع اختلالات روان يك بيماری است كه قابل درمان و يا كنترل بوده و لذا استفاده از انواع برچسب‌ها يا انگ‌های متداول در جامعه برای اين دسته از بيماران صحيح نبوده و مغاير احترام به شان انسانی افراد بوده و در عموم موارد موجب ايجاد مقاومت در افراد بيمار و خانواده آنها شده و سبب خودداری آنها از پذيرش مشكل و اجتناب از اقدام به درمان می‌گردد. بنابراين هر فرد دارای اختلالات روان،‌ در درجه اول يك انسان بوده و شايسته دريافت احترام است و اصل احترام به كرامت انسانی و حقوق فردی كليه مراجعه كنندگان به مركز از بنيادی‌ترين اصول مركز بوده و كليه كاركنان مركز متعهد به رعايت آن می‌باشند. حفظ كرامت انسانی شامل پنج محور اساسی است كه در ذيل آمده است:

محور اول: دریافت خدمات مطلوب سلامت روان حق بهجو است.
ارائه خدمات سلامت بایستی به گونه‌ای باشد که:

  1.  از به كار بردن واژه بيمار برای مراجعين خودداری شده و در گفتار و نوشتار همه جا از واژه بهجو استفاده شود.
  2. شایسته شان و منزلت انسان و با احترام به ارزش‌ها، اعتقادات فرهنگی و مذهبی باشد.
  3. بر پایه صداقت، انصاف، ادب و همراه با مهربانی باشد.
  4. فارغ از هرگونه تبعیض از جمله قومی، فرهنگی، مذهبی، نوع بیماری و جنسیتی باشد.
  5. بر اساس دانش روز باشد.
  6. مبتنی بر برتری منافع بیمار باشد.
  7. توزیع منابع سلامت مبتنی بر عدالت و اولویت‌های درمانی بیماران باشد.
  8. مبتنی بر هماهنگی ارکان مراقبت اعم از پیشگیری، تشخیص، درمان و توانبخشی باشد.
  9. به همراه تامین کلیه امکانات رفاهی پایه و ضروری و به دور از تحمیل درد و رنج و محدودیت‌های غیر ضروری باشد.
  10. با در نطر گرفتن متغیرهایی چون زبان، سن و جنس گیرندگان خدمت باشد.


محور دوم: اطلاعات باید به نحو مطلوب و به میزان کافی در اختیار بهجو قرار گیرد.
محتوای اطلاعات باید شامل موارد ذیل باشد:

  1. ضوابط و هزینه‌های قابل پیش‌بینی مركز اعم از خدمات درمانی و غیر درمانی و ضوابط بیمه و معرفی سیستم‌های حمایتی در زمان پذیرش
  2. روش‌های تشخیصی و درمانی و نقاط ضعف و قوت هر روش و عوارض احتمالی آن، تشخیص بیماری، پیش آگهی و عوارض آن و نیز کلیه اطلاعات تأثیرگذار در روند تصمیم‌گیری بهجو
  3. نحوه دسترسی به پزشک معالج و اعضای اصلی گروه درمان در طول دوره درمان
  4. کلیه اقداماتی که ماهیت پژوهشی دارند
  5. ارائه آموزش‌های ضروری برای استمرار درمان

نحوه ارائه اطلاعات باید به صورت ذیل باشد:

  1. اطلاعات باید در زمان مناسب و متناسب با شرایط بیمار از جمله اضطراب، درد و ویژگی‌های فردی وی از جمله زبان، تحصیلات و توان درک در اختیار وی قرار گیرد مگر اینکه:
  2. تأخیر در شروع درمان به واسطه ارائه اطلاعات فوق سبب آسیب به بیمار گردد. ( در این صورت انتقال اطلاعات پس از اقدام ضروری، در اولین زمان مناسب باید انجام شود.)
  3. بیمار علی‌رغم اطلاع از حق دریافت اطلاعات، از این امر امتناع نماید که در این صورت باید خواست بیمار محترم شمرده شود، مگر این که عدم اطلاع بیمار، وی یا سایرین را در معرض خطر جدی قرار دهد.


محور سوم: حق انتخاب و تصمیم‌گیری آزادانه بهجو در دریافت خدمات سلامت باید محترم شمرده شود.

  1. انتخاب پزشک معالج و مرکز ارائه کننده خدمات سلامت در چارچوب ضوابط
  2. انتخاب و تصمیم‌گیری بهجو باید آزادانه و آگاهانه، مبتنی بر دریافت اطلاعات کافی و جامع (مذکور در بند دوم) باشد.
  3. پس از ارائه اطلاعات، زمان لازم و کافی به بهجو جهت تصمیم‌گیری و انتخاب داده شود.

محور چهارم: ارائه خدمات سلامت باید مبتنی بر احترام به حریم خصوصی بهجو و رعایت اصل رازداری باشد.

  1. رعایت اصل رازداری راجع به کلیه اطلاعات مربوط به بهجو الزامی است مگر در مواردی که قانون آن را استثناء کرده باشد.
  2. در کلیه مراحل مراقبت اعم از تشخیص و درمان، باید به حریم خصوصی بهجو احترام گذاشته شود. ضروری است بدین منظور کلیه امکانات لازم جهت تضمین حریم خصوصی بهجو فراهم گردد.
  3. فقط بهجو و گروه درمانی و افراد مجاز از طرف بهجو و افرادی که به حکم قـــانون مجاز تلقی می‌شوند می توانند به اطلاعات دسترسی داشته باشند.
  4. بهجو حق دارد در مراحل تشخیصی، فرد معتمد خود را همراه داشته باشد.

محور پنجم: دسترسی به نظام کارآمد رسیدگی به شکایات حق بهجو است.

  1. هر بهجو حق دارد در صورت ادعای نقض حقوق خود که موضوع این منشور است، بدون اختلال در کیفیت دریافت خدمات سلامت به مقامات ذی صلاح (مركز، بهزيستي يا ساير مراجع) شکایت نماید.
  2. بهجويان حق دارند از نحوه رسیدگی و نتایج شکایت خود آگاه شوند.
  3. خسارت ناشی از خطای ارائه کنندگان خدمات سلامت باید پس از رسیدگی و اثبات مطابق مقررات در کوتاه ترین زمان ممکن جبران شود.