وقتی اعضای خانواده یا یکی از اعضا به طور خاص، نظرات یا عقاید متفاوتی داشته باشند که با دیگران تضاد داشته باشد، تعارض رخ می‌دهد. حل مسالمت‌آمیز و نحوه برخورد با عضو ناسازگار چه به لحاظ فکری و چه به لحاظ رفتاری، به میزان مهارت مذاکره و احترام به دیدگاه طرف مقابل بستگی دارد. گاهی اوقات وقتی افراد با یکدیگر  سوءتفاهم پیدا می‌کنند و به نتایج اشتباهی از گفتار و افکار هم می‌رسند، تعارض عمیق می‌شود. اگر مسائل ایجادکننده درگیری به صورت مسالمت‌آمیز حل نشوند می‌توانند منجر به مشاجره و رنجش‌های طولانی مدت شوند.  

تعارض با عضو ناسازگار

طبیعی است که اعضای یک خانواده هر از گاهی با یکدیگر اختلاف نظر داشته باشند. درگیری‌های گاه به گاه بخشی از زندگی خانوادگی است. وقتی اعضای خانواده نظرات یا عقاید متفاوتی داشته باشند که با هم تضاد داشته باشند، ممکن است تعارض رخ دهد. با این حال، تعارض مداوم می‌تواند استرس‌زا باشد و  به روابط آسیب برساند. در این میان برخی از افراد به عنوان عضو یک خانواده، کنترل احساسات خود را دشوار می‌داند و عمداً آزاردهنده، پرخاشگر یا حتی خشن شده و تبدیل به آن عنصر بیگانه‌ای می‌شود که برچسب عضو ناسازگار را به خود می‌گیرد.

برقراری ارتباط مثبت با دیگر اعضا و یادگیری نحوه برخورد با عضو ناسازگار، به کاهش تعارض کمک می‌کند تا اعضای خانواده بتوانند به یک راه حل مسالمت‌آمیز برسند. تمایل یا عدم تمایل برای برقراری ارتباط معمولاً به این معنی است که همه یا موافق سازش یا موافق مخالفت هستند. گاهی اوقات، احساسات قوی یا عدم تعادل قدرت که می‌تواند در روابط وجود داشته باشد، به سختی قابل حل است و فقط در یک موقعیت مشاوره حرفه‌ای قابل حل است.

علل رایج تعارضات خانوادگی

به خوبی ثابت شده است که برخی از مراحلی که خانواده‌ها در گذر سال‌ها با آن مواجه شده و طی می‌کنند می‌تواند باعث ایجاد تعارض شود. سبک ارتباطی حاکم بر فضای خانواده براحتی به یک معضل بدل می‌شود. اینکه هر یک از اعضای خانواده رویکرد منحصربفرد خود را برای کنار آمدن با مسائل یا ارائه راه حل را دارا باشد خود به خود به ایجاد ناهماهنگی منجر می‌شود. برخی از این مراحل شامل موارد زیر می‌باشد که هر یک به تنهایی می‌تواند استرس‌های جدید و  متفاوت و تعارض احتمالی را تشدید کند.

  • یادگیری زندگی به عنوان یک زوج جدید
  • تولد اولین نوزاد، تولد فرزندان دیگر
  • آغاز مدرسه رفتن کودک
  • مسائل کودکی که بالغ می‌شود
  • مسائل بالغی که جوان بزرگسال می‌شود

 عوامل و اثرات تغییر در مراحل زندگی

تغییر در وضعیت هر یک از اعضای خانواده مستقیما می‌تواند بر کارکرد و شیوه ارتباطی کلیت خانواده تأثیر بگذارد و به درگیری و ناسازگاری یک عضو با دیگری در ساختار خانواده کمک کند. نظرات، ارزش‌ها و نیازهای هر یک از  والدین نیز می‌تواند تغییر کند و آن‌ها ممکن است متوجه شوند که دیگر با هم سازگار نیستند. این نتیجه‌گیری و تصمیمات متعاقب آن به تک تک افراد اعم از  طرفین رابطه زناشویی و فرزندان حاضر آن خانواده تسری یافته و بر میزان هماهنگی و سازگاری آن‌ها موثر خواهد بود. عواملی مانند:

  • جدایی یا طلاق، نقل مکان به خانه یا کشور جدید
  • سفر در مسافت‌های طولانی تا محل کار
  • رفت و آمد بین شهری برای کار و شرایط پیش بینی ناپذیر آن
  • تغییر در شرایط مالی

معضل کنار آمدن با عضو ناسازگار

نحوه حفظ یکپارچگی خود و خانواده هنگام بروز تضادها و ناسازگاری‌ها نیاز به مهارت‌های ارتباطی و بین فردی زیادی دارد. آدم‌های مشکل‌دار که تقریبا در هر شرایطی ساز مخالف کوک می‌کنند همه جا و در هر شکلی از خانواده وجود دارد. کاملاً روشن است که در مقطعی از زندگی خود با یک فرد چالش برانگیز  روبرو شده‌اید و باید راهی برای مقابله با او پیدا می‌کردید. آسان‌ترین و  راحت‌ترین فکری که در وهله اول به ذهن خطور می‌کند این است که چرا زحمت یادگیری نحوه برخورد را به خود می‌دهید؟

اگر بودن در کنار آن‌ها باعث غم و اندوه شما می‌شود وجود آن‌ها را نادیده بگیرید. اما همه چیز به این آسانی نیست. بویژه هنگامی که در بستر خانواده گریزی از تحمل آن‌ها در کتار خود ندارید. در نتیجه افراد دشوار و ناسازگار، گاهی اوقات شما را مجبور می‌کنند در موقعیت‌هایی قرار بگیرید که کنترل کمی روی آن دارید و منجر به سر زدن رفتارهایی از جانب شما می‌شود که باعث پشیمانی است.

داشتن ارتباط خانوادگی 

مرتبط بودن با عضو ناسازگار یکی از همین شرایطی است که کنترلی روی آن ندارید. یعنی قدرتی برای تغییر وضعیت در دست نیست که بطور مثال به قطع ارتباط خانوادگی شما با او بینجامد. در واقع، برخورد با اعضای خانواده اغلب سخت‌ترین نوع پیوندها و برای افراد حاضر در خانواده چالش برانگیز است. زیرا هر یک به روشی پیچیده‌ و صمیمی‌ با عضو دیگر در ارتباط است.

در مواجهه با آشنایان ناسازگار خارج از چهارچوب خانواده، مانند دوستان،  همکاران، شریک عاطفی یا همسایگان، ممکن است مجبور شوید و یا حتی به اراده خود تصمیم بگیرید که برای مدتی با آن‌ها به نحوی کنار بیایید، یا تا زمانی که اختلاف بین شما حل شود، مختارید خود را از این موقعیت دور کنید. اما در بستر خانواده، اغلب افراد تقریباً موظف هستند که به خاطر حفظ یکپارچگی گروه خانواده تنش‌های بیشتر و حضور بیشتر یکدیگر را تحمل کنند.